Yeni yayımlanan bir araştırma haberi, ABD istihbarat yetkililerinin 2023 yılı Temmuz ayında teknoloji sektörünün en güçlü isimlerini gizli değerlendirmelerle bilgilendirdiğini ortaya koydu. Toplantıya katılanlar arasında Apple CEO’su Tim Cook, Nvidia CEO’su Jensen Huang, AMD CEO’su Lisa Su ve Qualcomm CEO’su Cristiano Amon bulunuyordu. Rapora göre CIA Direktörü William J. Burns ve Ulusal İstihbarat Direktörü Avril Haines, şirket yöneticilerine Çin’in askeri kapasite artışının Tayvan’a yönelik bir harekâtı 2027’ye kadar mümkün kılabileceğini gösterdiğini belirtti. Brifingin ardından Tim Cook, yetkililere “bir gözüm açık uyuyorum” dedi. ABD savunma yetkilileri bu zaman çizelgesini daha önce kamuoyuna yansıtmıştı ancak söz konusu brifing, en güncel gizli istihbaratın doğrudan kurumsal liderlere iletilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Küresel çip tedarik zincirinin bel kemiği
ABD’deki politika çevrelerinde Çin’in önümüzdeki on yıl içinde Tayvan’ı işgal etme veya ablukaya alma olasılığı uzun süredir tartışılıyor. Ancak haberde öne çıkan detay, bu riskin ABD hükümeti tarafından doğrudan en büyük teknoloji firmalarına iletilmiş olması. Tayvan, dünyanın en ileri düzey yarı iletken üretiminin yaklaşık %90’ını, özellikle de TSMC üzerinden sağlıyor. Olası bir müdahale veya işgal, küresel çip tedarik zincirini anında sekteye uğratacak, tüketici elektroniği, yapay zeka altyapısı, otomotiv üretimi ve savunma sistemleri üzerinde zincirleme etkilere yol açacak.
2008 mali krizinden daha şiddetli olabilir
Olası bir müdahale senaryosunda teknoloji sektöründeki ana görüş oldukça endişe verici. Zira sektör, yarı iletken ihracatının sekteye uğraması halinde ekonomik etkinin 2008 mali krizini gölgede bırakacağını söylüyor.
Raporda bahsedilen 2022 tarihli bir sektörel çalışma, Tayvan’daki ciddi bir kesintinin ABD GSYİH’sında %11’lik düşüşe yol açabileceğini öngörüyordu. Son dört yılda yapay zeka yatırımlarının GSYİH’yı artırmasıyla bu etkinin daha da büyüdüğü tahmin ediliyor.
ABD ise bu riske karşı CHIPS Yasası ile yarı iletken üretiminin yurda taşınmasını teşvik etmeye başlamıştı. Trump döneminde ise gümrük tarifeleri ile süreç hızlandırılmaya çalışıldı. TSMC ve Samsung gibi dev üreticiler halihazırda onlarca milyar dolarlık yatırım açıklamış ve inşaatlara başlamış veya tamamlamış durumda. Ancak yine de ABD hükümeti içindeki piyasa teşviklerinin Tayvan’a olan bağımlılığı azaltmakta yetersiz kaldığı söyleniyor. Nitekim gelişmiş üretim kapasitesi inşa etmek hem maliyetli hem de zaman alıcı. Ayrıca TSMC, en gelişmiş süreçlerini ABD’ye Tayvan ile eş zamanlı taşımaya sıcak bakmıyor. Ek olarak şirketin ileri düzey paketleme yetenekleri halen büyük ölçüde Tayvan’da bulunuyor.
